Evrópskir neytendur og tölvuleikjaunnendur standa nú saman í baráttunni gegn því sem kallað er „kerfisbundin úrelding“ stafræns eignarréttar.
Í gegnum umfangsmikla undirskriftasöfnun sem ber heitið Stop Killing Games hafa yfir 940.000 manns lagt nafn sitt við kröfuna um að útgefendur verði skyldaðir til að tryggja áframhaldandi virkni tölvuleikja — jafnvel eftir að opinber stuðningur þeirra hefur verið dreginn til baka.
Markmið herferðarinnar er að safna a.m.k. einni milljón undirskrifta fyrir 31. júlí 2025. Ef því er náð, fær málið formlega meðferð innan framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, þar sem kröfum almennings verður komið á framfæri við Evrópuþingið.
Eign sem hverfur – þegar keyptir leikir verða óspilanlegir
Kjarninn í málinu er sá að fjölmargir tölvuleikir, þótt keyptir hafi verið löglega af neytendum, verða ósjálfrátt óvirkir þegar útgefendur loka netþjónum sínum eða hætta viðhaldi. Þetta á ekki aðeins við um fjölspilunarleiki heldur einnig einspilunarleiki sem krefjast netaðgangs — jafnvel til að hefja leikinn.
Ross Scott, talsmaður herferðarinnar, hefur lýst þessu fyrirkomulagi sem siðlausu og skaðlegu — og segir stórfyrirtæki í leikjaiðnaðinum vísvitandi beita úreldingu sem aðferð til að neyða neytendur til að kaupa nýjar útgáfur.
„Þetta er eins og að kaupa bíómynd og sjá hana fjarlægða úr safninu þínu þegar framleiðandinn ákveður að hún skuli ekki lengur vera til,“
segir hann í nýlegri yfirlýsingu.
Hvað krefst herferðin?
Stop Killing Games krefst þess að ef tölvuleikur er seldur almennum neytendum, verði tryggt að hann verði áfram aðgengilegur og spilanlegur. Það felur í sér að útgefendur bjóði annaðhvort upp á „offline mode“ eða veiti notendum heimild til að reka eigin netþjóna, ef þeir sjálfir hætta viðhaldi.
Þekktir áhrifavaldar með í liði
Herferðin hlaut aukinn hljómgrunn þegar áhrifavaldar á borð við PewDiePie og Cr1TiKaL (MoistCr1TiKaL) lýstu yfir stuðningi sínum. PewDiePie sagði í myndbandi:
„Þeir taka af okkur það sem við borguðum fyrir. Þetta snýst ekki bara um leiki — þetta snýst um rétt.“
Gagnrýni frá minni framleiðendum
Sumir sjálfstæðir leikjaframleiðendur óttast að nýjar reglur gætu sett litlum fyrirtækjum óraunhæfar kvaðir á herðar. Ross Scott svarar þeirri gagnrýni með því að herferðin beinist fyrst og fremst að stórum aðilum sem selja leiki með þjónustutakmörkunum — án skýrrar viðvörunar til neytenda.
Leikir sem hafa „verið teknir af lífi“
Fjöldi vinsælla leikja hefur orðið óspilanlegur vegna lokana. Hér eru nokkur dæmi:
- The Crew (Ubisoft) – lokað í apríl 2024, þrátt fyrir að vera keyptur af milljónum spilara.
- NBA 2K20 – netleikur og myPlayer-aðgangur lokað.
- Battleborn – að fullu óspilanlegur frá janúar 2021, þrátt fyrir að vera greiddur leikur.
- Gran Turismo Sport – þjónusta hætt í janúar 2024, flestar aðgerðir ekki lengur virkar.
- Mirror’s Edge Catalyst – ekki tekið úr sölu, en EA hefur gefið til kynna að netstuðningur verði dreginn til baka.
Þessi þróun vekur upp spurningar um hver raunveruleg „eign“ neytenda á stafrænum vörum er.
Hugsanleg áhrif á íslenskan markað
Þótt Ísland standi utan Evrópusambandsins, gildir hér EES-samningurinn — og þar með margar af þeim neytendareglugerðum sem herferðin sækist eftir að breyta. Ef framkvæmdastjórn ESB samþykkir tillögur Stop Killing Games, má búast við að nýjar reglur um stafræn réttindi muni einnig ná til íslenskra neytenda.
Á Íslandi eru sífellt fleiri spilara alfarið farnir að kaupa leiki stafrænt, ekki síst ungmenni sem nýta sér Steam, PlayStation Store og Nintendo eShop. Því geta ákvæði sem tryggja rétt til að spila leiki eftir þjónustulok haft raunveruleg áhrif á íslensk heimili, skóla og safna sem geyma tölvuleiki sem hluta af menningarverðmætum.
Ef undirskriftasöfnunin nær sínu marki getur hún markað tímamót í samskiptum stafræns heims og lagaumhverfis — þar sem réttur notandans verður ekki lengur afskiptur eða óljós.
Heimasíðan: www.stopkillinggames.com
